CHĂM SÓC ĐÀN VẬT NUÔI KHI THỜI TIẾT CHUYỂN MÙA

Từ tháng 11 đến tháng 12, thời tiết bắt đầu chuyển sang mùa lạnh. Miền Bắc và Bắc Trung Bộ có thể xuất hiện những đợt không khí lạnh, rét đậm kèm mưa phùn. Tại miền Trung và miền Nam, vật nuôi cũng có thể chịu ảnh hưởng bởi mưa ẩm, chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm hoặc những thay đổi đột ngột của môi trường.

Đây là giai đoạn đàn vật nuôi dễ bị stress, giảm ăn, chậm lớn và xuất hiện các vấn đề về hô hấp, tiêu hóa. Vật nuôi non, mới cai sữa, mới nhập đàn, đang mang thai, vừa điều trị bệnh hoặc có thể trạng yếu thường chịu ảnh hưởng rõ rệt hơn.

Muốn bảo vệ đàn trong giai đoạn này, bà con không nên chờ đến khi vật nuôi ho, tiêu chảy hoặc bỏ ăn mới bắt đầu xử lý. Việc chăm sóc đàn vật nuôi khi thời tiết chuyển mùa cần được chuẩn bị từ chuồng trại, thức ăn, nguồn nước đến lịch vaccine và quy trình theo dõi hằng ngày.

VÌ SAO VẬT NUÔI DỄ GẶP VẤN ĐỀ KHI CHUYỂN MÙA?

Khi nhiệt độ thay đổi nhanh, cơ thể vật nuôi cần tiêu hao nhiều năng lượng hơn để duy trì thân nhiệt. Nếu khẩu phần không đáp ứng đủ hoặc chuồng bị gió lùa, nền ẩm, sức chống chịu của đàn có thể suy giảm. Một số yếu tố thường xuất hiện trong tháng 11–12 gồm:

Nhiệt độ ban đêm giảm thấp.
Chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm lớn.
Mưa phùn khiến độ ẩm chuồng tăng cao.
Gió lạnh thổi trực tiếp vào khu nuôi.
Nền và chất độn chuồng khó khô.
Chuồng bị che quá kín, tích tụ khí độc.
Vật nuôi uống ít nước hơn.
Thức ăn dễ ẩm mốc nếu bảo quản không tốt.
Mầm bệnh có điều kiện lưu tồn trong môi trường.

Thời tiết lạnh không trực tiếp tạo ra mọi bệnh trên vật nuôi. Tuy nhiên, stress do lạnh kết hợp với chuồng nuôi bất lợi có thể làm đàn dễ phát sinh hoặc biểu hiện rõ hơn những vấn đề sức khỏe vốn đã tồn tại.

KHÔNG ÁP DỤNG MỘT CÁCH CHỐNG RÉT CHO MỌI VÙNG VÀ MỌI VẬT NUÔI

Điều kiện mùa lạnh không giống nhau trên cả nước. Tại miền núi phía Bắc, trung du và một số khu vực Bắc Trung Bộ, ưu tiên chính là chống rét, chống gió lùa và dự trữ thức ăn. Tại miền Trung, bà con còn phải chú ý đến mưa kéo dài, ngập úng và độ ẩm cao. Ở miền Nam, trọng tâm có thể là kiểm soát mưa ẩm, chất lượng nước và sự thay đổi nhiệt độ giữa ngày với đêm. Nhu cầu của từng nhóm vật nuôi cũng khác nhau:

Con non cần mức nhiệt ổn định hơn con trưởng thành.
Lợn mới cai sữa nhạy cảm với lạnh và thay đổi thức ăn.
Gà con cần được úm đúng nhiệt độ.
Trâu bò chịu lạnh tốt hơn con non nhưng vẫn có nguy cơ đói, rét khi thiếu thức ăn.
Vật nuôi già yếu hoặc vừa khỏi bệnh cần được chăm sóc riêng.

Bà con không nên chỉ dựa vào tháng trong năm. Cần theo dõi dự báo thời tiết và quan sát phản ứng thực tế của đàn để điều chỉnh.

1. GIA CỐ CHUỒNG TRẠI TRƯỚC KHI CÓ ĐỢT RÉT

Chuồng nuôi là lớp bảo vệ đầu tiên của đàn vật nuôi trong mùa lạnh. Trước khi bước vào giai đoạn rét rõ rệt, bà con nên kiểm tra:

Mái chuồng có bị dột hay không.
Vách có để mưa tạt hoặc gió lùa trực tiếp.
Nền chuồng có thoát nước tốt.
Rãnh thoát nước có bị tắc.
Bạt che có chắc chắn và dễ điều chỉnh.
Đèn hoặc thiết bị sưởi có hoạt động an toàn.
Bồn nước và đường ống có bị rò rỉ.
Khu cách ly có sẵn sàng sử dụng.

Trung tâm Khuyến nông Quốc gia khuyến cáo chuồng nuôi mùa đông cần được che chắn tránh mưa tạt, gió lùa, đồng thời giữ nền sạch và khô ráo.

Che chắn nhưng không bịt kín hoàn toàn

Một sai lầm thường gặp là quây kín toàn bộ chuồng để giữ ấm. Cách làm này có thể khiến hơi ẩm, bụi và khí độc tích tụ. Bà con nên:

Che phía đón gió lạnh.
Chừa khoảng thông thoáng phù hợp.
Mở bạt khi trời ấm và có nắng.
Tránh để gió thổi trực tiếp vào con non.
Quan sát mùi và độ ẩm trong chuồng.
Điều chỉnh theo từng thời điểm trong ngày.

Mục tiêu không phải làm chuồng kín nhất, mà là giữ ấm trong khi vẫn bảo đảm không khí lưu thông.

2. GIỮ NỀN CHUỒNG KHÔ VÀ THAY CHẤT ĐỘN KỊP THỜI

Nền ẩm làm vật nuôi mất nhiệt nhanh hơn, đồng thời tạo điều kiện cho mầm bệnh và khí độc tích tụ. Trong những ngày lạnh, bà con cần:

Thu gom phân và thức ăn thừa hằng ngày.
Xử lý ngay vị trí nước uống bị rò rỉ.
Hạn chế rửa chuồng vào thời điểm nhiệt độ thấp nếu không thể làm khô nhanh.
Thay phần chất độn đã ẩm, bẩn.
Bổ sung rơm, trấu hoặc mùn cưa khô khi phù hợp.
Giữ khu nằm của vật nuôi sạch và khô.
Không để chất độn tiếp xúc với nguồn lửa hoặc thiết bị sưởi không an toàn.

Với lợn con theo mẹ và lợn mới cai sữa, nền khô và khu nằm ấm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Xem thêm: BENCID 100 – Siêu Sát Khuẩn Khử Mùi Chuồng Trại

3. SƯỞI ẤM ĐÚNG CÁCH, KHÔNG TẠO THÊM NGUY CƠ

Tùy loại vật nuôi và điều kiện trang trại, bà con có thể sử dụng bóng úm, đèn sưởi hoặc thiết bị tạo nhiệt phù hợp. Cần lưu ý:

Treo thiết bị chắc chắn.
Giữ khoảng cách an toàn với vật nuôi và chất độn.
Bảo vệ dây điện khỏi nước và động vật cắn.
Không để nhiệt tập trung tại một điểm quá nóng.
Bố trí vùng ấm và vùng mát để vật nuôi tự điều chỉnh.
Theo dõi phản ứng của đàn thay vì chỉ nhìn nhiệt kế.
Có phương án dự phòng khi mất điện.

Nếu vật nuôi chen chúc ngay dưới nguồn nhiệt, khu úm có thể đang quá lạnh. Nếu chúng tản xa, há mỏ thở hoặc tránh nguồn nhiệt, nhiệt độ có thể quá cao. Khi đốt củi hoặc dùng nguồn nhiệt có khói, cần đặc biệt chú ý thông gió và nguy cơ cháy. Không sử dụng bếp than trong không gian kín.

4. ĐIỀU CHỈNH THỨC ĂN VÀ DỰ TRỮ TRƯỚC MÙA LẠNH

Trong thời tiết lạnh, vật nuôi cần năng lượng để duy trì thân nhiệt. Nếu lượng ăn giảm trong khi nhu cầu năng lượng tăng, đàn dễ mất thể trạng và giảm sức chống chịu.

Bà con nên:

Bảo đảm khẩu phần đủ và cân đối.
Chia bữa phù hợp với từng loài.
Cho ăn thức ăn có chất lượng tốt.
Chuẩn bị đủ thức ăn thô xanh cho trâu bò.
Dự trữ rơm, cỏ khô hoặc thức ăn ủ chua đúng kỹ thuật.
Tránh thay đổi khẩu phần đột ngột.
Loại bỏ thức ăn ẩm mốc, đổi màu hoặc có mùi lạ.
Bổ sung vitamin, khoáng chất hoặc men tiêu hóa khi có nhu cầu thực tế.

Đối với trâu bò, nguồn thức ăn thô xanh cần được chuẩn bị trước khi rét kéo dài khiến việc chăn thả và thu cắt cỏ trở nên khó khăn. Cơ quan khuyến nông cũng khuyến nghị dự trữ thức ăn, bảo đảm khẩu phần và nước uống đầy đủ trong mùa đông. Không nên tự ý tăng mạnh thức ăn tinh trong thời gian ngắn. Khẩu phần cần được điều chỉnh từng bước để hạn chế rối loạn tiêu hóa.

5. KHÔNG ĐỂ VẬT NUÔI THIẾU NƯỚC TRONG NGÀY LẠNH

Trời lạnh khiến vật nuôi có thể giảm uống, nhưng nhu cầu nước của cơ thể vẫn tồn tại. Nước còn được sử dụng để pha thuốc, vitamin, điện giải và vaccine trong một số chương trình chăm sóc. Bà con cần:

Cung cấp nước sạch liên tục.
Kiểm tra bồn, máng và đầu uống.
Sửa ngay vị trí rò rỉ khiến nền bị ướt.
Không để nước quá lạnh đối với vật nuôi non hoặc suy yếu.
Làm sạch máng uống thường xuyên.
Kiểm tra cặn và màng nhớt trong đường ống.
Theo dõi lượng nước đàn tiêu thụ.

Nước trong bằng mắt thường chưa chắc đã đáp ứng yêu cầu. Nếu đàn thường xuyên tiêu chảy, uống ít hoặc đường ống nhiều cặn, nên kiểm tra lại hệ thống nước và xét nghiệm khi cần thiết.

6. THỰC HIỆN VACCINE VÀ AN TOÀN SINH HỌC CHỦ ĐỘNG

Giai đoạn chuyển mùa thường làm nguy cơ bệnh tăng lên, nhưng bà con không nên chờ có dịch mới xây dựng biện pháp phòng ngừa. Cần duy trì:

Lịch vaccine theo hướng dẫn thú y.
Kiểm soát người và phương tiện ra vào.
Cách ly vật nuôi mới nhập.
Dụng cụ riêng cho từng khu chuồng.
Vệ sinh máng ăn, máng uống.
Thu gom và xử lý chất thải.
Kiểm soát ruồi, muỗi, chuột.
Sát trùng chuồng và môi trường định kỳ.
Ghi chép đầy đủ các hoạt động phòng bệnh.

Cơ quan quản lý phòng, chống thiên tai khuyến nghị người chăn nuôi theo dõi sát dự báo, gia cố chuồng, dự trữ thức ăn, giữ ấm và thực hiện biện pháp phòng dịch trong thời kỳ rét đậm, rét hại.

Không tự dùng kháng sinh chỉ vì thời tiết thay đổi

Thời tiết chuyển lạnh không phải là chỉ định để tự động trộn kháng sinh cho cả đàn. Kháng sinh chỉ tác động lên vi khuẩn nhạy cảm, không điều trị được bệnh do virus và không thể thay thế chuồng trại, dinh dưỡng hoặc vaccine. Việc sử dụng cần dựa trên tình trạng đàn, chỉ định của sản phẩm và hướng dẫn chuyên môn.

Dùng kháng sinh để bù cho chuồng lạnh, bí hoặc vệ sinh kém vừa làm tăng chi phí, vừa góp phần làm gia tăng nguy cơ kháng thuốc.

7. THEO DÕI ĐẶC BIỆT CÁC NHÓM VẬT NUÔI NHẠY CẢM

Trong tháng 11–12, bà con nên tăng cường theo dõi:

Con non.
Vật nuôi mới cai sữa.
Đàn mới vận chuyển hoặc nhập trại.
Vật nuôi già yếu.
Con đang mang thai hoặc nuôi con.
Nhóm vừa tiêm phòng.
Con đang điều trị hoặc mới khỏi bệnh.
Vật nuôi có thể trạng kém.

Những nhóm này cần khu nằm khô, nhiệt độ ổn định, thức ăn phù hợp và khả năng tiếp cận nước dễ dàng hơn. Nếu trong cùng một ô chuồng có con khỏe và con suy yếu, con yếu có thể bị tranh mất thức ăn hoặc không đến được vị trí uống nước. Bà con nên tách riêng để theo dõi khi cần thiết.

CHĂM SÓC LỢN TRONG GIAI ĐOẠN CHUYỂN LẠNH

Lợn con và lợn mới cai sữa nhạy cảm với nhiệt độ thấp, gió lùa và nền ẩm. Bà con cần:

Giữ khu nằm khô và ấm.
Kiểm tra nhiệt độ tại vị trí của con vật.
Hạn chế gió thổi trực tiếp.
Bảo đảm lợn tiếp cận đủ thức ăn và nước.
Theo dõi ho, thở khó, tiêu chảy và giảm ăn.
Tránh thay đổi thức ăn đột ngột.
Vệ sinh núm uống và đường ống.
Tách con yếu hoặc có dấu hiệu bất thường.

Không nên chỉ tăng nhiệt mà bỏ qua thông gió. Chuồng lợn bị che kín có thể tích tụ hơi ẩm và khí độc, làm các biểu hiện hô hấp nặng hơn.

CHĂM SÓC GÀ, VỊT VÀ GIA CẦM TRONG MÙA LẠNH

Gia cầm nuôi mật độ cao dễ chịu ảnh hưởng khi chuồng lạnh, ẩm và thiếu thông thoáng. Bà con nên:

Kiểm tra hệ thống úm trước khi nhập đàn.
Quan sát cách gà phân bố quanh nguồn nhiệt.
Giữ chất độn chuồng tơi, khô.
Hạn chế nước rò rỉ từ máng uống.
Điều chỉnh rèm che theo nhiệt độ.
Duy trì thông thoáng để giảm độ ẩm và khí độc.
Cung cấp thức ăn, nước sạch đầy đủ.
Thực hiện vaccine đúng lịch.
Theo dõi tiếng thở, phân và sức ăn mỗi ngày.

Gà tụ thành từng đám có thể đang bị lạnh hoặc gió lùa. Gà tản xa nguồn nhiệt, há mỏ thở có thể đang quá nóng hoặc chuồng không thông thoáng.

MEGATECH ĐỒNG HÀNH CÙNG BÀ CON TRONG MÙA LẠNH

Mỗi trang trại có thiết kế chuồng, quy mô đàn và điều kiện thời tiết khác nhau. Vì vậy, cách chăm sóc trong mùa lạnh cần được điều chỉnh theo tình trạng thực tế. Đội ngũ chuyên môn và kỹ thuật Megatech luôn sẵn sàng hỗ trợ bà con:

Kiểm tra những điểm cần gia cố trong chuồng.
Rà soát thức ăn và nguồn nước.
Hướng dẫn theo dõi đàn khi nhiệt độ thay đổi.
Tư vấn sản phẩm bổ sung theo nhu cầu thực tế.
Hướng dẫn vệ sinh, sát trùng đúng quy trình.
Hỗ trợ đọc nhãn và tính liều sản phẩm.
Nhận biết trường hợp cần bác sĩ thú y kiểm tra.
Theo dõi diễn biến đàn trong quá trình chăm sóc.

Hoạt động chuyên môn của Megatech có sự đồng hành của GS.TS. NGƯT. Nguyễn Văn Thanh. Khi cần thiết, Thầy Thanh cùng đội ngũ Megatech còn trực tiếp đến thăm trại, quan sát vật nuôi và điều kiện chuồng để trao đổi hướng chăm sóc phù hợp hơn.

Bà con chỉ cần liên hệ và chia sẻ tình trạng đang gặp phải. Đội ngũ Megatech sẽ chủ động hỏi thêm những thông tin cần thiết, thay vì để bà con tự đoán bệnh hoặc tự phối hợp nhiều loại thuốc.

Chăm sóc đàn vật nuôi khi thời tiết chuyển mùa cần bắt đầu từ trước khi nhiệt độ giảm: chuồng phải khô và tránh gió lùa, thức ăn và nước uống phải đầy đủ, đàn phải được theo dõi hằng ngày và mọi dấu hiệu bất thường cần được xử lý trên cơ sở chuyên môn.

Hotline Tư Vấn Kỹ Thuật: 096.868.1302

Fanpage Megatech Việt Nam: Link Fanpage

Liên hệ đội ngũ kỹ thuật Megatech để được tư vấn giải pháp chăn nuôi phù hợp

BLOG - TIN TỨC, THÚ Y - CHĂN NUÔI