Chuồng trại được vệ sinh thường xuyên. Vaccine được thực hiện đúng lịch. Thức ăn được lựa chọn cẩn thận. Thế nhưng vật nuôi vẫn tiêu chảy, giảm ăn, chậm lớn hoặc mắc bệnh lặp đi lặp lại. Trong trường hợp này, có một yếu tố rất dễ bị bỏ qua: nguồn nước chăn nuôi.
Nước không chỉ giúp vật nuôi giải khát. Nước còn tham gia vào quá trình tiêu hóa, hấp thu dinh dưỡng, điều hòa thân nhiệt, chuyển hóa và đào thải các chất trong cơ thể. Đây cũng là phương tiện được sử dụng để pha thuốc, vaccine, vitamin, men vi sinh và nhiều sản phẩm bổ sung cho cả đàn.
Nếu nguồn nước không bảo đảm, đường ống bám cặn hoặc máng uống nhiễm bẩn, những nỗ lực phòng bệnh khác có thể bị ảnh hưởng. Bà con có thể làm tốt nhiều khâu nhưng vẫn để lại một “cửa ngõ” cho mầm bệnh đi thẳng vào cơ thể vật nuôi mỗi ngày.
NGUỒN NƯỚC CHĂN NUÔI QUAN TRỌNG NHƯ THẾ NÀO?
Vật nuôi có thể chịu thiếu thức ăn trong một khoảng thời gian nhất định, nhưng khả năng chịu thiếu nước thường kém hơn. Nhu cầu nước còn thay đổi theo loài, độ tuổi, thể trọng, nhiệt độ môi trường, loại thức ăn và giai đoạn sản xuất.
Khi trời nóng, vật nuôi phải uống nhiều nước hơn để điều hòa thân nhiệt. Con đang mang thai, nuôi con, tăng trưởng nhanh hoặc sản xuất trứng, sữa cũng cần được cung cấp nước đầy đủ.
Nguồn nước không bảo đảm có thể ảnh hưởng đến:
- Lượng thức ăn vật nuôi tiêu thụ.
- Khả năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng.
- Hoạt động của đường ruột.
- Khả năng tăng trọng.
- Sản lượng trứng hoặc sữa.
- Hiệu quả pha thuốc và sản phẩm bổ sung.
- Khả năng phục hồi sau bệnh.
- Sức khỏe tổng thể của đàn.
Theo tài liệu chuyên môn, chất lượng và khả năng tiếp cận nước có mối liên hệ chặt chẽ với sức khỏe và năng suất của đàn lợn; trong khi nước có độ mặn cao hoặc chứa một số chất ở mức bất lợi cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe vật nuôi.
NƯỚC TRONG NHƯNG CHƯA CHẮC ĐÃ SẠCH
Một sai lầm phổ biến là đánh giá chất lượng nước chỉ bằng mắt thường.
Nước không màu, không mùi lạ và không có cặn nhìn thấy vẫn có thể chứa vi sinh vật hoặc các thành phần hóa học không phù hợp. Ngược lại, một số nguồn nước có màu hoặc mùi đặc trưng do khoáng chất nhưng mức độ ảnh hưởng phải được xác định bằng xét nghiệm, không thể kết luận chỉ qua cảm quan.
Các nguy cơ trong nguồn nước có thể gồm:
- Vi khuẩn chỉ thị ô nhiễm phân.
- Vi sinh vật gây bệnh.
- Cặn bẩn và chất rắn lơ lửng.
- Hàm lượng khoáng quá cao.
- Độ mặn bất lợi.
- Sắt, mangan hoặc một số chất gây đóng cặn.
- Chất hữu cơ từ phân, rác hoặc nước thải.
- Tảo và vật chất phân hủy trong bể chứa.
- Dư lượng hóa chất không phù hợp.
- Độ pH nằm ngoài khoảng thích hợp cho mục đích sử dụng.
Không thể sử dụng một giới hạn chung cho mọi loài vật nuôi và mọi nguồn nước. Kết quả cần được đánh giá dựa trên loại vật nuôi, độ tuổi, khẩu phần, mục đích sử dụng và hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.
Xem thêm: BENCID 100 – Siêu Sát Khuẩn Khử Mùi Chuồng Trại
ĐƯỜNG ỐNG NƯỚC CÓ THỂ LÀ NƠI MẦM BỆNH ẨN NÁU
Nhiều trang trại chú ý đến giếng hoặc bể chứa nhưng lại bỏ qua hệ thống đường ống.
Theo thời gian, mặt trong đường ống có thể hình thành một lớp màng sinh học, thường được gọi là biofilm. Lớp màng này được tạo nên từ vi sinh vật, chất hữu cơ và cặn bám trên bề mặt.
Biofilm có thể tồn tại trong:
- Bồn và bể chứa nước.
- Đường ống dẫn nước.
- Núm uống của lợn.
- Máng uống tự động.
- Đầu vòi và van nước.
- Những đoạn ống ít được sử dụng.
- Vị trí nước chảy chậm hoặc tồn đọng.
Các nghiên cứu về hệ thống nước uống trong chăn nuôi cho thấy biofilm có thể lưu giữ vi sinh vật, làm giảm chất lượng nước và tồn tại ngay cả khi việc xử lý nước đã được thực hiện nhưng đường ống chưa được làm sạch phù hợp.
Điều này giải thích vì sao mẫu nước lấy tại đầu nguồn có thể đạt yêu cầu nhưng nước lấy ở cuối đường ống lại có chất lượng khác.
6 DẤU HIỆU CHO THẤY HỆ THỐNG NƯỚC CẦN ĐƯỢC KIỂM TRA
Bà con nên kiểm tra nguồn nước và hệ thống cấp nước khi nhận thấy:
- Vật nuôi uống ít hơn bình thường.
- Nước có mùi, màu hoặc vị bất thường.
- Máng uống nhanh xuất hiện nhớt.
- Đầu uống bị tắc hoặc lưu lượng nước giảm.
- Đường ống thường xuyên có cặn.
- Đàn tiêu chảy hoặc giảm ăn lặp lại nhưng chưa xác định được nguyên nhân.
Những dấu hiệu này không khẳng định nguồn nước là nguyên nhân duy nhất. Tuy nhiên, chúng cho thấy hệ thống nước cần được đưa vào quá trình kiểm tra thay vì chỉ tiếp tục thay đổi thuốc hoặc thức ăn.
NGUỒN NƯỚC BẨN CÓ THỂ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ DÙNG THUỐC
Nhiều sản phẩm trong chăn nuôi được sử dụng bằng cách hòa vào nước uống. Nếu nước có nhiều cặn, đường ống bám bẩn hoặc lưu lượng tại các đầu uống không đồng đều, vật nuôi có thể không tiếp nhận đủ lượng sản phẩm cần thiết.
Những con khỏe, uống nhiều có thể nhận lượng lớn hơn. Trong khi đó, những con đang sốt, bỏ ăn hoặc suy yếu thường uống ít và có nguy cơ không nhận đủ liều.
Một số vấn đề khác có thể xảy ra:
- Thuốc hoặc sản phẩm không phân tán đều.
- Hoạt chất bị ảnh hưởng bởi đặc tính của nguồn nước.
- Cặn làm tắc núm uống và đường ống.
- Dung dịch bị để quá lâu trong bồn chứa.
- Lượng nước tiêu thụ thực tế khác với lượng ước tính.
- Phần thuốc còn lại trong đường ống tạo điều kiện hình thành cặn và màng bám.
Bởi vậy, trước khi cấp thuốc qua nước, bà con cần kiểm tra khả năng uống của đàn, lưu lượng tại các đầu uống và hướng dẫn tương thích của sản phẩm với nguồn nước.
NƯỚC KHÔNG BẢO ĐẢM CÓ THỂ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VACCINE ĐƯỜNG UỐNG
Đối với những vaccine được sử dụng qua nước uống, chất lượng nước và cách chuẩn bị hệ thống có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Cặn hóa chất sát trùng trong đường ống, nước có đặc tính không phù hợp hoặc dụng cụ chứa chưa được làm sạch đúng cách có thể ảnh hưởng đến vaccine sống.
Trước khi sử dụng vaccine qua nước uống, bà con cần:
- Thực hiện đúng hướng dẫn của nhà sản xuất vaccine.
- Sử dụng nước đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
- Chuẩn bị dụng cụ sạch.
- Kiểm tra hệ thống đường ống.
- Không tự ý pha thêm thuốc hoặc hóa chất.
- Bảo đảm đàn tiếp cận dung dịch trong thời gian hướng dẫn.
- Liên hệ bác sĩ thú y nếu chưa rõ quy trình.
Không áp dụng công thức truyền miệng cho mọi loại vaccine. Mỗi vaccine có yêu cầu pha và sử dụng riêng.
5 SAI LẦM THƯỜNG GẶP KHI QUẢN LÝ NƯỚC UỐNG
1. Chỉ nhìn nước rồi kết luận là sạch
Nhiều chỉ tiêu vi sinh và hóa học không thể nhận biết bằng mắt. Khi nghi ngờ, cần lấy mẫu và xét nghiệm tại đơn vị có năng lực.
2. Chỉ vệ sinh bể nhưng không làm sạch đường ống
Bể chứa sạch không đồng nghĩa với nước đến máng uống vẫn sạch. Đường ống, van và núm uống đều cần được kiểm tra.
3. Để bể nước không có nắp đậy
Bụi, côn trùng, phân chim, lá cây và nước mưa có thể đi vào bể chứa, làm thay đổi chất lượng nước.
4. Sử dụng hóa chất theo cảm tính
Pha quá ít có thể không đạt mục đích xử lý. Pha quá nhiều có thể ảnh hưởng đến khả năng uống nước, vật nuôi và hiệu quả của thuốc hoặc vaccine.
5. Không theo dõi lượng nước đàn tiêu thụ
Sự thay đổi lượng nước uống có thể là một trong những dấu hiệu sớm của vấn đề sức khỏe, môi trường hoặc hệ thống cấp nước.
KHÔNG TỰ Ý DÙNG THUỐC SÁT TRÙNG CHUỒNG ĐỂ PHA NƯỚC UỐNG
Một điểm bà con cần đặc biệt lưu ý là không phải sản phẩm sát trùng chuồng trại nào cũng được phép sử dụng trong nước uống.
Cùng một sản phẩm có thể có nhiều tỷ lệ pha cho các mục đích khác nhau như phun bề mặt, xử lý dụng cụ hoặc vệ sinh hệ thống. Tuy nhiên, chỉ được pha vào nước uống khi nhãn sản phẩm ghi rõ đối tượng, mục đích và liều dùng tương ứng.
Không nên:
- Suy đoán liều xử lý nước là liều cho vật nuôi uống.
- Tự tăng nồng độ vì cho rằng nước quá bẩn.
- Pha nhiều hóa chất cùng lúc.
- Dùng hóa chất ngay trước khi cấp vaccine sống.
- Sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc.
- Tiếp tục dùng nước khi vật nuôi có biểu hiện bất thường sau xử lý.
Nếu chưa rõ, bà con cần đối chiếu nhãn và liên hệ đội ngũ chuyên môn trước khi sử dụng.
MEGATECH ĐỒNG HÀNH CÙNG BÀ CON KIỂM SOÁT NGUỒN NƯỚC
Khi đàn gặp vấn đề về tiêu hóa, hô hấp hoặc giảm ăn, bà con thường tập trung tìm thuốc. Tuy nhiên, muốn tư vấn sát với tình trạng thực tế, cần xem xét đồng thời con giống, thức ăn, chuồng trại và nguồn nước.
Đội ngũ chuyên môn của Megatech luôn sẵn sàng hỗ trợ bà con 24/7 trong việc:
- Tìm hiểu nguồn nước đang sử dụng.
- Hướng dẫn kiểm tra bể, đường ống và máng uống.
- Đánh giá cách pha thuốc hoặc sản phẩm qua nước.
- Theo dõi lượng nước đàn tiêu thụ.
- Nhận biết thời điểm cần lấy mẫu xét nghiệm.
- Điều chỉnh quy trình vệ sinh hệ thống nước.
- Phân biệt biện pháp xử lý bề mặt và xử lý nước uống.
- Xác định những trường hợp cần bác sĩ thú y hoặc đơn vị xét nghiệm hỗ trợ.
Hoạt động chuyên môn của Megatech có sự đồng hành của GS.TS. NGƯT. Nguyễn Văn Thanh, chuyên gia với gần 50 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực chăn nuôi và thú y.
Theo định hướng tư vấn của Thầy, một biểu hiện bệnh không thể được đánh giá tách rời khỏi điều kiện trang trại. Nếu chỉ thay thuốc mà không kiểm tra nước uống, môi trường và kỹ thuật chăm sóc, vấn đề có thể tiếp tục tái diễn.
Hotline Tư Vấn Kỹ Thuật: 096.868.1302
Fanpage Megatech Việt Nam: Link Fanpage
Liên hệ đội ngũ kỹ thuật Megatech để được tư vấn giải pháp chăn nuôi phù hợp
